Emigracja w Estonii


Pierwsza fala Emigrantów


Głównymi powodami przyjazdu Polaków do Estonii była chęć zarobku. Emigrantów można podzielić na tych, którzy przyjechali z Polski na stałe oraz tych, których interesowała emigracja sezonowa (Polacy zatrudniani byli przede wszystkim w rolnictwie). Werbunek polskich robotników sezonowych związany był z porozumieniem międzyresortowym. W roku 1938 do Estonii wyjechało 3800 robotników a kilka miesięcy później (22 listopada) podpisano Układ między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Estońską w sprawie polskich robotników. Układ ten dotyczył też zatrudniania górników oraz robotników przemysłowych.
Przybywający pracowali głównie przy budowie kolei, choć nie brakowało również rzemieślników oraz zatrudnianych w przemyśle stoczniowym robotników. Ci Polacy zaliczani byli do kategorii robotników wykwalifikowanych i rolnych. Najczęściej też można było ich zaliczyć do emigracji stałej. Zamieszkiwali oni przede wszystkim miasta portowe (ze względu na pracę) oraz Sillamae, Kivioli, Rakvere. Ze względu na ich rozproszenie po Eesti, stan świadomości narodowej był niski. Było to konsekwencją zawierania mieszanych małżeństw, brakowało też kontaktu z Polską oraz innymi Polakami, co doprowadzało do szybkiego wynarodowienia. Wpływ - jak sądzę - miał też niski status materialny.
Polska inteligencja natomiast koncentrowała się głównie wokół Tallina i Tartu (przy uniwersytecie). Tu Polonia była bardziej skoncentrowana, jak również zamknięta na Polaków przybywających w celach zarobkowych. Powstały pierwsze związki polskie i organizacje:

  • Związek Narodowy Polaków "Jutrzenka" (1929),

  • Związek Narodowy Polaków w Estonii (założony w 1930 r.),

  • Pierwsza drużyna harcerska (Tallin, 1934 r.).

Wybuch drugiej wojny światowej definitywnie zakończył przyjazdy polskich robotników. Dla Polaków zaczął się nowy rozdział.



Druga fala emigrantów




Za panowania Związku Radzieckiego stosunki pomiędzy Estonią a Polska ochłodły. Powodem była rusyfikacja. Przez ponad 50 lat kraj był podzielony na dwie części. Jedną część stanowiły mniejszości, które się poddały rusyfikacji, drugą - Estończycy (oraz Finowie i Szwedzi).
Mieszkający w Estonii po wojnie Polacy nie posługiwali się językiem estońskim. Przeważnie tylko rosyjskim. W 1989 roku spośród 3008 osób, tylko 601 osób zadeklarowało język polski jako swój ojczysty. Dla porównania dodam, iż w tym samym czasie, na 963,281 Estończyków, 953,032 uznawało język estoński jako swój ojczysty

Na przełomie lat 50 i 60-tych wielu Polaków (z dzisiejszej Białorusi) przybywało do pracy w kopalniach łupków bitumicznych. Zasiedlali oni głównie takie miasta jak: Athme, Sillamae, Narvę, Kivioli oraz Kunda. Ich sytuacja materialna nie zmieniła się jednak dużo na lepsze. Podlegali rusyfikacji. Rzadko kiedy utrzymywali kontakty z Polonią w Tallinie, nie wspominając już o Polsce. Skutkiem tego było oderwanie od polskiej tradycji i kultury. Większość Polaków posługiwała się tylko językiem rosyjskim, dlatego nierzadko dochodziło do paradoksalnych sytuacji, kiedy to w jednym zakładzie pracowało kilkunastu Polaków jednocześnie, nie mających pojęcia o tym fakcie.