Organizacje polonijne.

Wspólne działania na rzecz utrzymania polskości

 

 

W XIX i XX wieku polscy studenci tworzyli wiele organizacji i stowarzyszeń. Najbardziej znaną i zarazem najdłużej istniejącą była "Polonia" ("Ogół"). Była to pierwsza na świecie korporacja studencka założona przez studentów polskich. Zatwierdzona przez władze uniwersyteckie w 1828 roku organizacja została założona przez 17 studentów z Wilna. Wielokrotnie rozwiązywana, zmieniając nazwę, przetrwała jednak wiek. Inne organizacje polskie ("Koło Młodzieży Polskiej", "Towarzystwo Studentów Polskich" czy "Towarzystwo Teologów Polskich") nigdy nie dorównały potędze "Polonii".
Działalność Towarzystw oraz "Polonii" była w głównej mierze stworzona po to, by krzewić polską kulturę i tradycję oraz wzajemnie sobie pomagać zarówno materialnie (o czym świadczy istniejąca w latach 1907-1918 Polska Kasa Samopomocy Studenckiej) jak i w zakresie nauki

Dość prężnie rozwijała się współpraca pomiędzy Polską a Estonią, o czym może świadczyć utworzony Związek Estońsko-Polski do którego należało Estońsko-Polskie Towarzystwo Akademickie przy uniwersytecie w Tartu.
Jak widać stolica kulturalna Estonii skupiała w swoich szeregach najwybitniejsze postacie naukowej sceny. W roku 1933 utworzono pierwszy Lektorat języka polskiego prowadzonego przez Jerzego Kaplińskiego (profesora Uniwersytetu Warszawskiego).


Po wojnie filologia polska jednak została odsunięta na dalszy plan. Dopiero w latach dziewięćdziesiątych (w 1993 roku) powstała pierwsza grupa polonistyczna. Od 1996 r. praktyczną naukę języka polskiego prowadzi dr Romana Lewandowska, natomiast wykłady z historii Polski i kultury polskiej prof. dr hab. Jan Lewandowski.


A liczba ogólna Polaków w Estonii wciąż nieznana...



Polacy w Estonii nigdy nie stanowili pod względem wielkości znaczącej grupy mniejszościowej. Trudno też ustalić dokładną ich liczbę ze względu na brak danych (w większości lansowali się w rubrykach "inni", a zatem niemożliwe było i jest ustalenie ich prawdziwej liczebności. Nierzadko byli rozrzuceni po całym kraju, część z nich powróciła do Polski). Wiadomo natomiast, że między 1914 a 1918 rokiem przebywało ich na terenach Estonii około 20 tysięcy.
Po wojnie (według spisu z 1922 roku) liczba Polaków w Estonii wahała się między 600 a 800 osób. W 1926 roku obliczono, że jest ich około 2 tysięcy (z czego tylko 423 osoby miały obywatelstwo polskie). Kilka lat później, w 1938 roku Związek Narodowy Polaków w Estonii ustalił, że liczba Polaków w Estonii wynosi 2500 - 3000 osób .

Na początku lat 60-tych liczbę Polonii określono natomiast na 2300 osób, a zatem stanowili on 0,2% społeczeństwa .

Polacy stanowili wtedy większą grupę niż Litwini i Niemcy.

Współcześnie szacuje się, że w Estonii mieszka około 3-8 tysięcy osób mających polski rodowód. Najczęściej są to przesiedleńcy, potomkowie Polaków z XIX i początku XX wieku, ludność napływowa z różnych części Związku Radzieckiego. Samych Polaków jest jednak niewielu. Szacuje się, że jest ich około trzech tysięcy (według spisu z 1989 roku) . Jednak, według słów byłego radcy handlowego Marcina Nurowskiego, jest ich teraz kilkuset. Do roku 1989 losy zamieszkałych na terenach byłego Związku Radzieckiego Polaków, a także innych mniejszości, były nieznane. Przeprowadzane wcześniej spisy ludności należy traktować z dystansem, ponieważ reżim komunistyczny wyzwalał w ludziach strach i dlatego wielu nie przyznawało się do swojego pochodzenia. Z tego powodu też trudno jest dziś również ustalić dokładną liczbę Polaków.